Úsáidtear fianáin ar an suíomh gréasáin seo chun d'eispéireas brabhsála a fheabhsú agus chun eolas a bhailiú faoin úsáid a bhaineann tú as an suíomh seo chun an tseirbhís atá á soláthar againn a fheabhsú. Mura nglactar le fianáin ní oibreoidh gnéithe áirithe den suíomh, cosúil le físeán. Tabhair cuairt ar leathanach ár bPolasaí Fianáin más mian leat tuilleadh eolais a fháil faoin úsáid a bhainimid as fianáin.

Coireacht ghnéasach

Íospartaigh i gcion gnéasach – do thaifid chomhairleoireachta a scaoileadh Alt 19(a) den Acht um Fhianaise Choiriúil 1992 arna leasú ag Alt 39 den Acht um an Dlí Coiriúil (Cionta Gnéasacha) 2017 

I dtriail i gcion gnéasach, caithfear a rá leis an gcosaint má tá taifid chomhairleoireachta agat. Ní inseofar don chosaint ábhar na dtaifead comhairleoireachta, ach go bhfuil siad ann. D’fhéadfadh an chosaint a iarraidh ábhar na dtaifead comhairleoireachta a fheiceáil. Ba cheart dóibh é seo a iarraidh sula dtosaíonn an triail, ach is féidir leo fiafraí tar éis don triail tosú. Is féidir leis an iochúiseamh a iarraidh freisin do thaifid a fheiceáil má cheapann siad go bhfuil eolas ann átá ábhartha don triail. 

Is féidir leat a roghnú do thoiliú a thabhairt chun do thaifid a scaoileadh nó gan é a thabhairt.  Tá sé tábhachtach go mbeadh a fhios agat má thugann tú do thoiliú, is féidir leat é a tharraingt siar ag am ar bith.  

Má thugann tú do thoiliú 

Is féidir leat do thaifid chomhairleoireachta a fheiceáil sula scaoiltear iad. Is féidir leat duine a thabhairt leat nuair a fheiceann tú do thaifid. Tabharfar do thaifid don aturnae ionchúisimh agus scrúdóidh siad na taifid le haghaidh eolais atá ábhartha don triail. D’fhonn do phríobháideacht a chosaint, déanfar aon eolas nach mbaineann leis an triail a bhaint amach sula scaoilfear na taifid chuig an gcosaint. Mura bhfuil aon rud i do thaifid a bhaineann leis an triail, ní scaoilfear do thaifid. 

Má scaoiltear do thaifid chuig an gcosaint, tá rialacha dochta ann maidir le cé a fheiceann iad: feicfidh aturnae an ionchúisimh agus abhcóide iad ar dtús; ní fheicfidh aturnae na cosanta agus abhcóide ach eolas atá ábhartha don triail; is féidir leis an duine cúisithe an t-eolas atá ábhartha don triail a fheiceáil má tá a n-aturnae nó abhcóide leo. Ní cheadaítear don duine cúisithe cóip de do thaifid a thógáil. D’fhéadfadh an chúirt coinníollacha eile a shocrú freisin chun do phríobháideacht a chosaint agus ar mhaithe le ceartas. 

Mura dtugann tú do thoiliú 

Mura dtugann tú do thoiliú nó má tharraingíonn tú siar do thoiliú chun do thaifid a scaoileadh, beidh ar bhreitheamh na trialach cinneadh a dhéanamh ar cheart do thaifid a scaoileadh chuig an gcosaint gan do thoiliú. Tionólfar éisteacht ina ndéanfaidh an breitheamh scrúdú ar do thaifid agus déanfaidh siad cinneadh an bhfuil aon eolas ann atá ábhartha don triail. Is féidir leat do thaifid chomhairleoireachta a fheiceáil roimh an éisteacht seo. Tá tú i dteideal cúnamh dlíthiúil saor in aisce – aturnae agus/nó abhcóide – chun ionadaíocht a dhéanamh ar do leasanna ag an éisteacht seo. Ag an éisteacht chúirte, is féidir leis an mbreitheamh an cinneadh a dhéanamh nach bhfuil aon rud i do thaifid atá ábhartha don triail agus ní scaoilfear do thaifid. De rogha air sin, is féidir leis an mbreitheamh an cinneadh a dhéanamh go bhfuil eolas atá ábhartha don triail nach mór a scaoileadh. Má tharlaíonn sé seo, cinnfidh an breitheamh cén eolas atá le scaoileadh. Is féidir leis an mbreitheamh coinníollacha a leagan síos freisin chun rochtain ar an bhfaisnéis a scaoileadh d’fhonn do phríobháideacht a chosaint. Ansin ordóidh an breitheamh go scaoilfear an t-eolas chuig an ionchúiseamh agus chuig an gcosaint.   

Má tá eolas i do thaifid chomhairleoireachta atá ábhartha don chás, d’fhéadfaí é a úsáid mar fhianaise sa triail. D’fhéadfadh abchóide an ionchúisimh ceisteanna a chur ort faoin eolas i do thaifid. D’fhéadfadh abhcóide na cosanta ceisteanna a chur ort faoi eolas i do thaifid. 

Nuair a bheidh an triail críochnaithe, scriosfar gach cóip de do thaifid nó cuirtear ar ais chuig an ionchúiseamh iad. 

Maidir leis an dlí ar an ábhar seo, féach Alt 19(a) den Acht um Fhianaise Choiriúil 1992 arna leasú ag alt 39 den Acht um an Dlí Coiriúil (Cionta Gnéasacha) 2017:  https://revisedacts.lawreform.ie/eli/1992/act/12/revised/en/html#SEC19A

Áirítear i gCoireacht Gnéis éigniú; tromionsaí gnéasach; ionsaí gnéasach; leanbh a thruailliú; táirgeadh, dáileadh agus seilbh pornagrafaíocht leanaí; teacht i dtír gnéasach de leanbh; gáinneáil ar leanaí agus leanbh a ghlacadh chun críocha teacht i dtír gnéasach; ag mealladh linbh, leanbh a síoréileamh nó ag bualadh le leanbh chun críocha teacht i dtír gnéasach; ciorrú coil; nochtadh mígheanasach; agus aon iarracht aon cheann de na cionta thuasluaite a dhéanamh. (Soláthraítear an sainmhíniú seo le haghaidh treorach ach níor cheart é a léirmhíniú mar liosta atá go hiomlán uileghabhálach.)

Is féidir le daoine fásta fir agus mná agus le leanaí atá 10 mbliana d'aois nó os a chionn coir ghnéis a dhéanamh. I gcás linbh faoi bhun 14 bliana d'aois arna cúiseamh i gcion, ní fhéadfar aon ionchúisimh eile a dhéanamh gan toiliú an Stiúrthóra Ionchúiseamh Poiblí. Ní gá gurb iad strainséirí a dhéanann cionta dá leithéid, ach is minic a bhíonn sé níos coitianta gurb iad daoine a bhfuil aithne ag an íospartach orthu, lena n-áirítear baill teaghlaigh, cairde, comhlaigh, comhpháirtithe agus daoine a bhfuil údarás acu. Is féidir le leanaí a bheith i mbaol go háirithe de choir dá leithéid agus tá cosaint agus leas todhchaí na leanaí ríthábhachtach in obair an Gharda Síochána.

Is féidir go dtarlódh coir ghnéis laistigh de chaidrimh heitrighnéasach, leispiacha, homaighnéasach, déghnéasacha agus trasinscneacha. Tarlaíonn sé i ngach aicme, inscne, cine agus creideamh.

Tuairisc thosaigh a dhéanamh

Má tú i d’íospartach nó má tú i d’fhinné de choir ghnéis nó de mhí-úsáid leanaí, maímid í a thuairisciú don Gharda Síochána. Is féidir leat seo a dhéanamh trí na modhanna seo a leanas:

Glaoigh ar 112 - 999

Cuir glaoch ar 112/99 i gcás éigeandála - is éard atá in éigeandáil ná aon teagmhas ina n-éilítear freagra láithreach ón nGarda. Is iad seo a leanas samplaí d'éigeandálaí; contúirt do bheatha an duine; baol de dhíobháil thromchúiseach; coir atá ar siúl nó a tharlóidh; ciontóir fós ar an láthair nó díreach tar éis fágáil.

Saorghlao um Dhrochúsáid Ghnéasach Leanaí

Is féidir gearáin faoi dhrochúsáid leanaí a dhéanamh ar an bhfón agus ar bhealach rúnda 24 uair an chloig, 7 lá sa tseachtain ar 1800 555 222.

Cuir glaoch ar do stáisiún Garda áitiúil nó téigh tú féin go dtí an stáisiún chun í a thuairisciú 

Is féidir leat teagmháil a dhéanamh le do stáisiún Garda áitiúil go pearsanta nó ar an teileafón. Tá sonraí faoi gach stáisiún Gharda ar fáil anseo . Féadfaidh tú glaoch ar stáisiún an Gharda Síochána tú féin nó in éineacht le cara nó le hoibrí tacaíochta ó cheann de na grúpaí tacaíochta d'íospartaigh. Tá sonraí na ngrúpaí sin, a sholáthraíonn seirbhísí náisiúnta agus áitiúla araon, liostaithe ar www.cosc.ie. Is é Cosc, an Oifig Náisiúnta um Chosc ar Fhoréigean Teaghlaigh, Gnéis agus Inscne, oifig feidhmiúcháin na Roinne Dlí agus Cirt agus Comhionannais.

Déan teagmháil le d'Ionad Éigeandála áitiúil um Éigniú

Cuireann ionaid éigeandála um éigniú ar fud na tíre seirbhísí comhairle agus tacaíochta ar fáil d'íospartaigh éignithe agus ionsaí gnéis. Féadfaidh tú teagmháil a dhéanamh leis an líne náisiúnta 24 uair an chloig ar 1800 77 88 88.

Smaoinigh faoin teagmhas a thuairisciú don Gharda Síochána chomh luath agus is féidir. Moill ar an deis a thabhairt don Gharda Síochána fianaise thábhachtach a bhailiú.

 

Cuimhnigh nuair a ghlaonn tú ar 112 nó 999, fan socair, dírithe agus fan ar líne. Luaigh go soiléir an tseirbhís éigeandála a theastaíonn uait. D'fhéadfadh go mbeadh ort sonraí a thabhairt ar nós d'ainm, d'áit agus d'uimhir theileafóin.

Aithníonn an Garda Síochána an pian mothúchánach agus fisiciúil a d'fhéadfadh íospartaigh na coireachta gnéis agus drochúsáid leanaí a bheith ag fulaingt. Is minic a bhíonn an fulaingt seo chomh mór sin go mothaíonn íospartaigh nach féidir leo an choir a thuairisciú don Gharda Síochána. Aithnímid an deacracht seo d'íospartaigh, ach ba mhaith linn íospartaigh na coireachta gnéis agus drochúsáid leanaí a spreagadh chun gearán a dhéanamh leis an nGarda Síochána lena chinntiú go gcoinneofar déantóir na coire cuntasach faoi, nuair is féidir.

Is féidir leat a bheith cinnte go:

  • Tá sé de dhualgas ar an nGarda Síochána gach tuairisc faoi choir ghnéis agus drochúsáid leanaí a imscrúdú go hiomlán, gan eisceacht. Déileálfar le do thuairisc mar is ceart.
  • Tá oiliúint faighte ag na Gardaí chun do thuairisc a fhiosrú ar bhealach tuisceanach, íogair agus gairmiúil. Déanfar gach go mbeidh Garda den inscne dá rogha féin sannta don imscrúdú.
  • Déanfar cearta na bpáirtithe uile a bhfuil baint acu leis an imscrúdú a shuíomh. Déileálfar leis na híospartaigh de réir Treoir EY 29/2012 d'Íospartaigh na
  • Coireachta, reachtaíocht na hÉireann agus Cairt Íospartach an Gharda Síochána.
  • Taifeadtar gearáin maidir le coir ghnéis agus drochúsáid leanaí ar chóras ríomhaireachta PULSE de chuid an Gharda Síochána ach níl rochtain ar fáil air ach amháin ag pearsanra a bhfuil baint acu leis an imscrúdú agus ag na maoirseoirí.
  • Tabharfar sonraí teagmhála an Gharda imscrúdaithe duit agus coinneofar tú cothrom le dáta ar dhul chun cinn imscrúdaithe an Gharda Síochána ar bhonn rialta.
  • Cuirfear Uimhir Theagmhais PULSE a bhaineann le do ghearán ar fáil duit.
  • Cuirfear sonraí duit faoi na seirbhísí tacaíochta atá ar fáil a bhaineann leis an gcoir a thuairiscíonn tú.
  • Beidh aturnae agus / nó duine eile de do rogha in éineacht leat nuair a bhíonn tú i dteagmháil leis an nGarda Síochána. Féadfar bearta cosanta speisialta eile a sholáthar duit, mar shampla agallóirí a bhfuil sainoiliúint acu agus/nó ateangaire, ag brath ar do chúinsí.
  • Déanfaidh an Garda Síochána cumarsáid agus obair leis an nGníomhaireacht um Leanaí agus an Teaghlach nuair a thagann aon imní faoi chosaint leanaí chun cinn.
  • Nuair a bhíonn an t-imscrúdú críochnaithe, ní mór comhad imscrúdaithe a sheoladh chuig an Stiúrthóir Ionchúiseamh Poiblí.

Is minic a thionscnaíonn an Stiúrthóir Ionchúiseamh Poiblí ionchúisimh a bhaineann le gearáin faoi chionta gnéis a tharla tamall ama roimhe seo. I go leor cásanna den sórt sin, tionscnófar imeachtaí athbhreithnithe breithiúnacha san Ard-Chúirt chun an t-ionchúiseamh a chosc dul ar aghaidh go triail ar an mbonn go raibh moill mhíchuí ann maidir leis an gcúisí a chúiseamh. Is minic a bhíonn na hiarratais sin bunaithe ar líomhaintí dochair a dhéantar de bharr moill, (m.sh. finné a d'fhéadfadh a bheith ar fáil, má thionscnaíodh an t-ionchúiseamh níos luaithe, nach bhfuil ar fáil anois).

Más mian leat gearán stairiúil a dhéanamh, lean ceann de na céimeanna seo a leanas:

Glaoigh ar 112 - 999

Cuir glaoch ar 112/99 i gcás éigeandála - is éard atá in éigeandáil ná aon teagmhas ina éilítear freagra láithreach ón nGarda. Is iad seo a leanas samplaí de éigeandálaí; contúirt do bheatha an duine; baol de dhíobháil thromchúiseach; coir atá ar siúl nó a tharlóidh; ciontóir fós ar an láthair nó díreach tar éis fágáil.

Saorghlao um Drochúsáid Ghnéasach Leanaí

Is féidir gearáin faoi drochúsáid leanaí a dhéanamh ar an bhfón agus ar bhealach rúnda 24 uair an chloig, 7 lá sa tseachtain ar 1800 555 222.

Cuir glaoch ar do stáisiún Garda áitiúil nó téigh tú féin go dtí an stáisiún chun í a thuairisciú

Is féidir leat teagmháil a dhéanamh le do stáisiún Garda áitiúil go pearsanta nó ar an teileafón. Tá sonraí faoi gach stáisiún Gharda ar fáil anseo. Féadfaidh tú glaoch ar stáisiún an Gharda Síochána tú féin nó in éineacht le cara nó le hoibrí tacaíochta ó cheann de na grúpaí tacaíochta d'íospartaigh. Tá sonraí na ngrúpaí sin, a sholáthraíonn seirbhísí náisiúnta agus áitiúla araon, liostaithe ar www.cosc.ie. Is é Cosc, an Oifig Náisiúnta um Chosc ar Fhoréigean Teaghlaigh, Gnéis agus Inscne, oifig feidhmiúcháin na Roinne Dlí agus Cirt agus Comhionannais.

Déan teagmháil le d'Ionad Éigeandála áitiúil um Éigniú

Cuireann ionaid éigeandála um éigniú ar fud na tíre seirbhísí comhairle agus tacaíochta ar fáil d'íospartaigh éignithe agus ionsaí gnéis. Féadfaidh tú teagmháil a dhéanamh leis an líne náisiúnta 24 uair an chloig ar 1800 77 88 88.

 

Nuair a thuairiscítear gurb é gaol nó comhchónaitheoir an ghearánaigh a rinne an choir ghnéis, ba chóir go mbeadh na baill ar an eolas go bhféadfaí an tOrdú Shábháilteacht, an tOrdú Urchoisc, an tOrdú Urchoisc Eatramhach, agus/nó an tOrdú Cosanta a fháil, de réir mar is cuí.

Má tá tú i d’íospartach d’éigniú nó d’ionsaí gnéasach a tharla laistigh de 7 lá d'fhéadfá freastal ar Aonad Cóireála Ionsaí Gnéasach (SATU) in éineacht leis nó gan an Gharda Síochána. Tá trí sheirbhís ar fáil faoi láthair.

  • Féadfaidh tú an choir a thuairisciú chuig an nGarda Síochána, a rachaidh in éineacht leat chuig an SATU. Gheobhaidh tú cúram cuimsitheach leighis, síceolaíoch agus fóiréinseach. Déanfar aon díobháil a dhoiciméadú agus a chóireáil agus tógfar samplaí fóiréinseach cuí chun cuidiú le himscrúdú an Gharda Síochána.
  • Mura mian leat an choir a thuairisciú don Gharda Síochána féadfaidh tú freastal ar SATU (oscailte 24 uair an chloig, 365 lá sa bhliain) chun cúram leighis agus síceolaíoch a fháil. Ní thógfar samplaí fóiréinseacha.
  • Féadfaidh tú freastal ar SATU gan rannpháirtíocht an Gharda Síochána chun cúram leighis agus síceolaíoch a fháil agus féadtar samplaí fóiréinseach a thógáil agus a choinneáil ag an SATU agus a bhíonn tú ag smaoineamh faoin gcoir a thuairisciú don Gharda Síochána. De ghnáth coimeádfar na samplaí ar feadh bliana amháin mura n-iarrfaidh tú i scríbhinn iad  a choinneáil ar feadh tréimhse níos faide.

Cosc - an Oifig Náisiúnta um Chosc ar Fhoréigean Teaghlaigh, Gnéis agus Inscne  / cosc.ie

Ionad Éigeandála um Éigniú do Bhaile Átha Cliath - www.drcc.ie / líne chabhrach náisiúnta 24-uair saor in aisce Saorghlao 1800 778888

Rape Crisis Network Ireland - www.rcni.ie / ionaid áitiúla www.rapecrisishelp.ie/find-a-service

Seirbhísí Aonaid Chóireála d’Ionsaithe Gnéis - www.hse.ie/satu

Tusla - Gníomhaireacht um Leanaí agus an Teaghlach - www.tusla.ie

CARI - Children at Risk in Irelandwww.cari.ie / Líne Cabhrach Luan-Aoine 9.30rn to 5.30in Íosghlao 1890 924567

ISPCCwww.ispcc.ie / Líne Chabhrach na Leanaí 24 uair an chloig - Saorghlao 116 000

Líne Chabhrach Íospartaigh na Coireachtawww.crimevictimshelpline.ie / Saorghlao 116 066

Samáraighwww.samaritans.org / líne chabhrach 24-uair Saorghlao 116 123

Séanadh:

Tá na sonraí thíos ceart ag tráth foilseacháin, agus soláthraítear iad mar threoir amháin. Faigh comhairle dhlíthiúil ó d'aturnae nuair is gá

Gardaí ag imscrúdú na nithe seo a leanas: Imscrúdú Coireanna Gnéis; Imscrúdú  um Dhúshaothrú Leanaí ar Líne; Imscrúdú agus Idirghabháil ar Chosaint Leanaí agus ar Drochíde sa Teaghlach; Imscrúdú ar Gháinneáil ar Dhaoine; Imscrúdú ar Striapachas Eagraithe; ViCLAS; Agallamh Speisialtóra; Bainistiú ar Chiontóirí Gnéis; Ar Iarraidh, Tugann Biúró Náisiúnta an Gharda Síochána um Sheirbhísí Cosanta comhairle, treoir agus cúnamh do Dhaoine; Daoine i gCúram atá ar iarraidh; agus, Tacaíocht d'Íospartaigh na Coireachta. Is é an biúró a stiúrann an t-imscrúdú i gcásanna níos casta.

Biúró Náisiúnta an Gharda Síochána um Sheirbhísí Cosanta (GNPSB)